Arquivos: Palestras

O noso autor vai compartir diálogo literario con María López-Sández que, ademais de directora dos Cursos, é filóloga, escritora e actualmente profesora de Didáctica da Lingua e da Literatura da Universidade de Santiago de Compostela. Como investigadora centra os seus estudos na teoría da literatura, a sociolingüística e a didáctica da lingua, e como creadora literaria é autora de distintas obras de ficción, entre elas A forma das nubes (2012), gañadora do Premio Repsol de Narrativa Breve. Como creadora literaria, tras A forma das nubes (2012), gañadora do Premio Repsol de Narrativa Breve, publicou O faro escuro (2015), finalista do Premio de Novela por Entregas de La Voz de Galicia; A noite da Deusa (2020), finalista do Premio Raíña Lupa de Literatura Infantil e Xuvenil da Deputación da Coruña; e Illados. Diario da pandemia (2020), no que os textos da súa autoría dialogan coas fotografías de Miguel Muñiz. Conta ademais cunha columna semanal en La Voz de Galicia.

Dentro da constelación de eximios creadores da cultura e dos valedores da identidade galega insértase Alfonso Daniel Rodríguez Castelao a quen lle deron a vida en 1886, en Rianxo.

Enfrontouse el cos límites da realidade e tentou trasladala á arte e á escrita, comprendela, para logo transformala e perfeccionala. El amais acrecentou o noso ben común.

Xa en vida se lle recoñeceu o seu enxeño na arte gráfica (no humorismo de “Cousas da vida”) que amosou desde 1914, na pintura (Premio na exposición de Belas Artes en Madrid en 1915) e na literatura. El conxugou o debuxo e o texto coa creación do microrrelato en 1918 que el denomina “Cousa”. Asemade, converteuse nun eximio narrador. A edición en 1926 dos relatos titulado Cousas e ilustrado por el mesmo conságrano. Persoeiro polifacético sempre tentou conectar co pobo. Sentiu a voz desas xentes, debuxou para elas, escribiu para elas e deulles dignidade ao trasladar á prensa os seus rostros e os seus pensamentos na serie de humor “Cousas da vida”. Eses miles de debuxos é o catálogo de persoas galegas mais ampla da arte. Eses lectores, esas xentes, identificáronse con eses debuxos e co que expresaban e que logo eran comentados e celebrados. Por iso gozou de estima e de popularidade: “son cousas da vida por Castelao” dicía a xente. A súa convicción de demócrata obrigouno a tentar darlle participación aos exluídos política e do poder. Como republicano, federalista e galeguista por coherencia ética loitará por unha España confederal na que Galicia poida despregar as súas potencialidades; por iso será o deputado do galeguismo nas Cortes da Segunda República e entrégase nese proxecto político da conquista dun Estatuto de Autonomía para Galicia. Un logro do pobo conquistado o 28 de xuño de 1936, pero interrompido polas armas dos intolerantes. El puxo a súa arte e súa voz ao servizo do goberno da República e os seus tres álbums de guerra convertírono no artista mais admirado e reproducido na prensa internacional. Eses debuxos foron amosados ao mundo en reproducións e logo expostos en Moscova, en Nova York, na Habana en Montevideo e en Buenos Aires. Con todo, a obsesión de Castelao será a tramitación e aprobación polas Cortes do Estatuto de Autonomía interrompido en 1936. Para defender os dereitos de Galicia o nacionalista galego solidario publicará no exilio, en 1944, o ensaio político Sempre en Galiza e creará o Consello de Galiza e, finalmente, conseguirá o 9 de novembro de 1945 que nas Cortes celebradas en México se aprobe ese Estatuto galego. É moito o que lle debemos. O seu enterro en xaneiro de 1950 en Bos Aires, no exilio, foi apotéotico. Converteuse nun mito. Aos poucos foi asomando en Galicia na ditadura a súa obra e a súa actitude ética exemplar. Na ditadura dedicóuselle o segundo ano do Día das Letras Galegas en 1964. Amosouse daquela en Galicia só unha parte de Castelao o mesmo que na celebración dos 25 anos da súa morte, en 1975.

A democracia outorgoulle a Galicia un Estatuto de Autonomía e o pobo puido elixir o primeiro Parlamento de Galicia e un goberno propio. O Parlamento decidiu traer os restos de Castelao para ser enterrado no Panteón de galegas e galegos ilustres en Bonaval o 28 de xuño de 1984. Volveu ser homenaxeado, sen censura, en 2000 con motivo dos 50 anos do seu cabodano.

El é o personaxe mais coñecido por todos e o pobo galego escolleuno a el como un dos seus símbolos.

Mostraremos cales foron as contribucións máis importantes na empresa de construír un corpus da lírica popular galega desde 1745 ata a actualidade; informaremos tamén da obra dos distintos compiladores de melodías desde 1888 ata a actualidade.

Neste século XXI no que privilexiamos as narrativas audiovisuais, seguimos precisando crear as nosas propias imaxes, configurar un discurso propio que nos faga visibles, que amplíe perspectivas. A transmisión oral contribúe a recoñecernos nunha identidade, nunha tradición que se vai transformando ao ritmo da sociedade na que vivimos e, ao tempo, responde a esa arela de permanecer no tempo a través da memoria. Cómpre recoñecer a pegada da oralidade nas diferentes manifestacións literarias galegas contemporáneas, esa necesidade de contar a vida coas palabras que nos permiten sentila. Atendendo ás novas formas da literatura e ao diálogo entre xéneros, prestarémoslle atención, non só ao legado oral, senón á creación actual e aos camiños que se abren, de que maneira nos sentimos parte dunha lingua, dunha cultura.